Skip to content

积分变换与数学物理方程

傅里叶变换

dirichlet 条件

  1. fT(t)f_T(t) 连续或仅有有限个第一类间断点
  2. fT(t)f_T(t) 仅有有限个极值点

傅里叶级数

fT(t)f_T(t) 为以 T(0<T<+)T(0<T<+\infty) 为周期的实函数,且在一个周期中满足 dirichletdirichlet 条件,则 fT(t)f_T(t) 可以展开为傅里叶级数,且在连续点 tt 处有:

fT(t)=a02+n=1+(ancosnωt+bnsinnωt)f_T(t) = \frac{a_0}{2} + \sum_{n=1}^{+\infty}(a_n\cos n\omega t + b_n\sin n\omega t)

其中

{ω=2πTan=2TT2T2fT(t)cosnωtdtbn=2TT2T2fT(t)sinnωtdt \left\{ \begin{aligned} \omega &= \frac{2\pi}{T} \\ a_n &= \frac{2}{T}\int_{-\frac{T}{2} }^{\frac{T}{2} }f_T(t)\cos n\omega tdt \\ b_n &= \frac{2}{T}\int_{-\frac{T}{2} }^{\frac{T}{2} }f_T(t)\sin n\omega tdt \end{aligned} \right.

写成复数形式则是:

fT(t)=1Tn=+[T2T2fT(τ)einωτdτ]einωtf_T(t) = \frac{1}{T}\sum_{n=-\infty}^{+\infty} \left[\int_{-\frac{T}{2} }^{\frac{T}{2} }f_T(\tau)e^{-in\omega \tau} d\tau\right]e^{in\omega t}

傅里叶积分定理

f(t)f(t) 在任意有限区间内满足 dirichletdirichlet 条件,且在实数域上绝对可积,则:

  1. tt 为连续点时:

    12π+[+f(τ)eiωτdτ]eiωtdω=f(t)\frac{1}{2\pi}\int_{-\infty}^{+\infty}\left[\int_{-\infty}^{+\infty}f(\tau)e^{-i\omega \tau} d\tau\right]e^{i\omega t}d\omega = f(t)
  2. tt 为间断点时:

    12π+[+f(τ)eiωτdτ]eiωtdω=f(t+0)+f(t0)2\frac{1}{2\pi}\int_{-\infty}^{+\infty}\left[\int_{-\infty}^{+\infty}f(\tau)e^{-i\omega \tau} d\tau\right]e^{i\omega t}d\omega = \frac{f(t+0)+f(t-0)}{2}

傅里叶变换

F(ω)=+f(τ)eiωτdτF(\omega) = \int_{-\infty}^{+\infty}f(\tau)e^{-i\omega\tau}d\tau

f(t)=12π+F(ω)eiωtdωf(t) = \frac{1}{2\pi} \int_{-\infty}^{+\infty}F(\omega)e^{i\omega t}d\omega

F[f(t)]=F(ω), F1[F(ω)]=f(t)\mathscr{F}[f(t)] = F(\omega),\ \mathscr{F}^{-1}[F(\omega)] = f(t)

狄拉克函数

狄拉克 delta 是分布,不是通常意义下的函数。它通过筛选性质定义:对足够光滑的测试函数 ϕ\phi

+δ(tt0)ϕ(t)dt=ϕ(t0)\int_{-\infty}^{+\infty}\delta(t-t_0)\phi(t)\,dt=\phi(t_0)

特别地,+δ(tt0)dt=1\int_{-\infty}^{+\infty}\delta(t-t_0)dt=1

单位阶跃函数

u(tt0)u(t-t_0)

傅里叶变换的性质

线性性

F[αf(t)+βg(t)]=αF(ω)+βG(ω) F1[αF(ω)+βG(ω)]=αf(t)+βg(t) \mathscr{F}\left[\alpha f(t)+\beta g(t)\right] = \alpha F(\omega) + \beta G(\omega) \\ \ \\ \mathscr{F}^{-1}\left[\alpha F(\omega)+\beta G(\omega)\right] = \alpha f(t) + \beta g(t)

对称性

F[F(ω)]=2πf(t) \mathscr{F}[F(\omega)] = 2\pi f(-t)

位移性

F[f(tt0)]=eiωt0F(ω) F1[F(ωω0)]=eiω0tf(t) \mathscr{F}[f(t-t_0)] = e^{-i\omega t_0}F(\omega) \\ \ \\ \mathscr{F^{-1} }[F(\omega-\omega_0)] = e^{i\omega_0 t}f(t)

相似性

F[f(at)]=1aF(ωa) F1[F(aω)]=1af(ta) \mathscr{F}[f(at)] = \frac{1}{|a| }F(\frac{\omega}{a}) \\ \ \\ \mathscr{F}^{-1}[F(a\omega)] = \frac{1}{|a| }f(\frac{t}{a})

相似+位移

F[f(att0)]=1aeit0aωF(ωa) \mathscr{F}[f(at-t_0)] = \frac{1}{|a| }e^{-i\frac{t_0}{a}\omega }F(\frac{\omega}{a}) \\

微分性

F[f(t)]=iωF(ω) F(ω)=iF[tf(t)] F(n)(ω)=(i)nF[tnf(t)] \mathscr{F}[f'(t)] = i\omega F(\omega) \\ \ \\ F'(\omega) = -i\mathscr{F}[tf(t)] \\ \ \\ F^{(n)}(\omega) = (-i)^n\mathscr{F}[t^nf(t)]

积分性

ff 及其原函数满足相应的可积性条件,且 +f(t)dt=0\int_{-\infty}^{+\infty}f(t)dt = 0,则下式在适当的分布意义下成立:

F[tf(τ)dτ]=1iωF(ω)\mathscr{F}\left[\int_{-\infty}^{t}f(\tau)d\tau\right] = \frac{1}{i\omega}F(\omega)

卷积定理

F[fg]=F[f(t)]F[g(t)]=F(ω)G(ω)F[fg]=12πF[f(t)]F[g(t)]=12πF(ω)G(ω) \begin{aligned} \mathscr{F}[f*g] = \mathscr{F}[f(t)]\cdot\mathscr{F}[g(t)] = F(\omega)\cdot G(\omega)\\ \mathscr{F}[f\cdot g] = \frac{1}{2\pi}\mathscr{F}[f(t)]*\mathscr{F}[g(t)] = \frac{1}{2\pi}F(\omega)*G(\omega) \end{aligned}

卷积定义:(fg)(t)=+f(s)g(ts)ds(f*g)(t)=\int_{-\infty}^{+\infty}f(s)g(t-s)\,ds

常见的傅里叶变换对

f(t)f(t)F(ω)F(\omega)
δ(t)\delta(t)11
u(t)u(t)πδ(ω)iPV1ω\pi\delta(\omega)-i\,\operatorname{PV}\frac{1}{\omega}
sinω0t\sin\omega_0tiπ[δ(ω+ω0)δ(ωω0)]i\pi[\delta(\omega+\omega_0)-\delta(\omega-\omega_0)]
cosω0t\cos\omega_0tπ[δ(ω+ω0)+δ(ωω0)]\pi[\delta(\omega+\omega_0)+\delta(\omega-\omega_0)]
{E,tτ20,t>τ2\begin{cases}E, & \vert t\vert \le \frac{\tau}{2} \\0, & \vert t\vert > \frac{\tau}{2}\end{cases}{2Esin(ωτ/2)ω,ω0Eτ,ω=0\begin{cases}2E \displaystyle\frac{\sin(\omega\tau/2)}{\omega}&,\omega\not ={0} \\E\tau &,\omega=0\end{cases}

拉普拉斯变换

存在性

若函数 f(t)f(t) 满足:

  1. t>0t>0 的任意有限区间上分段连续。
  2. t+t\rightarrow +\infty 时,f(t)f(t) 为指数级函数。

F(p)=L[f(t)]=0+f(t)eptdtF(p) = \mathscr{L}[f(t)] = \int_{0}^{+\infty}f(t)e^{-pt}dt 在半平面 Re(p)>σcRe(p)>\sigma_c 上存在且解析。其中 σc\sigma_cf(t)f(t) 增长指数。

拉普拉斯变换的性质

线性性

L[αf(t)+βg(t)]=αF(p)+βG(p) L1[αF(p)+βG(p)]=αf(t)+βg(t) \mathscr{L}\left[\alpha f(t)+\beta g(t)\right] = \alpha F(p) + \beta G(p) \\ \ \\ \mathscr{L}^{-1}\left[\alpha F(p)+\beta G(p)\right] = \alpha f(t) + \beta g(t)

相似性

L[f(at)]=1aF(pa),a>0 L1[F(ap)]=1af(ta) \mathscr{L}[f(at)] = \frac{1}{a}F(\frac{p}{a}),\quad a>0 \\ \ \\ \mathscr{L}^{-1}[F(ap)] = \frac{1}{a}f(\frac{t}{a})

延迟性

L[f(tt0)u(tt0)]=ept0F(p)\mathscr{L}[f(t-t_0)u(t-t_0)] = e^{-pt_0}F(p)

平移性

F(pp0)=L[ep0tf(t)] F(p-p_0) = \mathscr{L}[e^{p_0t}f(t)]

微分性

L[f(t)]=pF(p)f(0) F(p)=L[tf(t)] L[f(n)(t)]=pnF(p)pn1f(0)pn2f(0)f(n1)(0) \mathscr{L}[f'(t)] = pF(p) - f(0) \\ \ \\ F'(p) = -\mathscr{L}[tf(t)] \\ \ \\ \mathscr{L}\left[f^{(n)}(t)\right] = p^nF(p) - p^{n-1}f(0) - p^{n-2}f'(0) - \cdots - f^{(n-1)}(0)

积分性

L[0tf(s)ds]=F(p)p p+F(s)ds=L[f(t)t] \mathscr{L}\left[\int_0^{t}f(s)ds\right] = \frac{F(p)}{p} \\ \ \\ \int_p^{+\infty}F(s)ds = \mathscr{L}\left[\frac{f(t)}{t}\right]

其中 pp 位于收敛域内,并且要求 f(t)/tf(t)/tt=0t=0 附近具有使该拉普拉斯变换存在的行为。

周期性

f(t+T)=f(t)f(t+T) = f(t),则

L[f(t)]=0Tf(τ)epτdτ1epT \mathscr{L}[f(t)] = \frac{\int_0^Tf(\tau)e^{-p\tau}d\tau }{1-e^{-pT} }

初值终值

在满足相应收敛条件时,初值定理和终值定理分别为

f(0+)=limp+pF(p),limt+f(t)=limp0+pF(p)f(0^+)=\lim_{p\to+\infty}pF(p),\qquad \lim_{t\to+\infty}f(t)=\lim_{p\to0^+}pF(p)

终值定理还要求 pF(p)pF(p) 的全部极点位于左半平面,至多允许原点处有一个单极点。

卷积性

L[(fg)(t)]=L[f(t)]L[g(t)]=F(p)G(p) \mathscr{L}[(f*g)(t)]=\mathscr{L}[f(t)]\mathscr{L}[g(t)] = F(p)G(p)

卷积定义:(fg)(t)=0tf(s)g(ts)ds(f*g)(t)=\int_{0}^{t}f(s)g(t-s)\,ds

拉普拉斯逆变换

复反演积分公式

f(t)=12πiσiσ+iF(p)eptdp,(t>0) f(t) = \frac{1}{2\pi i}\int_{\sigma-i\infty}^{\sigma+i\infty}F(p)e^{pt}dp,\quad(t>0)

其中 σ\sigma 大于 F(p)F(p) 的收敛横坐标,积分路径为 Re(p)=σRe(p)=\sigma 的任一条平行于虚轴的直线。

用留数求拉普拉斯逆变换

f(t)=L1[F(p)]=k=1nRes[F(p)ept,pk] f(t) = \mathscr{L}^{-1}[F(p)] = \sum_{k=1}^{n} Res\left[F(p)e^{pt}, p_k\right]

其中该留数形式仅适用于可将反演轮廓闭合、弧线积分趋于零且没有需要处理的分支切割等情形;pkp_kF(p)eptF(p)e^{pt}Re(p)<σRe(p)<\sigma 内的极点。

拉普拉斯变换的应用

  1. 解微分方程

    方程两边作拉普拉斯变换,把 F(p)F(p) 解出来,再取逆变换。

  2. 求广义积分

    0+f(t)tdt=limp00+f(t)teptdt=limp00+F(s)ds \int_{0}^{+\infty}\frac{f(t)}{t}dt = \lim_{p\rightarrow 0}\int_{0}^{+\infty}\frac{f(t)}{t}e^{-pt}dt= \lim_{p\rightarrow 0}\int_{0}^{+\infty}F(s)ds
    0+tnf(t)dt=(1)nlimp0F(n)(p) \int_{0}^{+\infty}t^nf(t)dt = (-1)^n\lim_{p\rightarrow0}F^{(n)}(p)

常见函数的拉氏变换

f(t)f(t)F(p)F(p)f(t)f(t)F(p)F(p)
sinβt\sin\beta tβp2+β2\displaystyle\frac{\beta}{p^2+\beta^2}u(t)u(t)1p\frac{1}{p}
cosβt\cos\beta tpp2+β2\displaystyle\frac{p}{p^2+\beta^2}eate^{at}1pa\frac{1}{p-a}
sinhβt\sinh\beta tβp2β2\displaystyle\frac{\beta}{p^2-\beta^2}δ(ta)\delta(t-a)eape^{-ap}
coshβt\cosh\beta tpp2β2\displaystyle\frac{p}{p^2-\beta^2}tmt^mm!pm+1\frac{m!}{p^{m+1}}

数学物理方程

分离变量法

一维波动方程

{utta2uxx=0,(方程)ux=0=0,ux=l=0,(边界条件)ut=0=φ(x),utt=0=ψ(x)(初始条件) \begin{cases} &u_{tt}-a^2u_{xx} =0, & \quad&(方程)\\ &u|_{x=0} = 0,\quad &u|_{x=l}=0, &(边界条件)\\ &u|_{t=0}=\varphi(x), &u_t|_{t=0}=\psi(x) &(初始条件) \end{cases}

u(x,t)=X(x)T(t), u(x,t) = X(x)T(t),

a2X(x)T(t)+X(x)T(t)=0 -a^2X''(x)T(t) + X(x)T''(t)=0

λ=X(x)X(x)=T(t)a2T(t) \lambda = -\frac{X''(x)}{X(x)} = -\frac{T''(t)}{a^2T(t)}

{X(x)+λX(x)=0T(t)+a2λT(t)=0{X(x)=C1cosλx+C2sinλxT(t)=Ancosλat+Bnsinλat \begin{aligned} &\begin{cases} X''(x)+\lambda X(x)&=0 \\ T''(t)+a^2\lambda T(t) &=0 \end{cases} \\ \Rightarrow &\begin{cases} X(x) = C_1\cos\sqrt{\lambda}x+C_2\sin\sqrt{\lambda}x \\ T(t) = A_n\cos\sqrt{\lambda}at+B_n\sin\sqrt{\lambda}at \end{cases} \end{aligned}

由边界条件可以求出 λ\lambda, 该题中 λ=(nπ/l)2\lambda=(n\pi/l)^2 为一系列值,这些值对应着一系列特解,这里是:

Xn(x)=CnsinnπlxTn(t)=Ancosnπalt+Bnsinnπalt \begin{aligned} X_n(x) &= C_n\sin\frac{n\pi}{l}x \\ T_n(t) &= A_n\cos\frac{n\pi a}{l}t+B_n\sin\frac{n\pi a}{l}t \end{aligned}

叠加即可得到 u(x,t)u(x,t), 此题为:

u(x,t)=n=1+Xn(x)Tn(t)=n=1+(ancosnπalt+bnsinnπalt)sinnπlx \begin{aligned} u(x,t) &= \sum_{n=1}^{+\infty}X_n(x)T_n(t) \\ &= \sum_{n=1}^{+\infty}\left(a_n\cos\frac{n\pi a}{l}t+b_n\sin\frac{n\pi a}{l}t\right)\sin\frac{n\pi}{l}x \end{aligned}

利用初始条件,在 t=0t=0 时有:

φ(x)=n=1+ansinnπxl,ψ(x)=n=1+bnnπalsinnπxl \begin{aligned} \varphi(x) &= \sum_{n=1}^{+\infty}a_n\sin\frac{n\pi x}{l}, \\ \psi(x) &= \sum_{n=1}^{+\infty}b_n\frac{n\pi a}{l}\sin\frac{n\pi x}{l} \end{aligned}

利用函数系 {sinnπlx}\{\sin\frac{n\pi}{l} x\} 的正交性,得

an=2l0lφ(x)sinnπxldx,nπalbn=2l0lψ(x)sinnπxldx \begin{aligned} a_n &= \frac{2}{l}\int_0^l\varphi(x)\sin\frac{n\pi x}{l}dx, \\ \frac{n\pi a}{l}b_n &= \frac{2}{l}\int_0^l\psi(x)\sin\frac{n\pi x}{l}dx \end{aligned}

解出 ana_n, bnb_n 则方程解完。

热传导方程

方程如下:

{uta2uxx=0ux=0=0,ux=l=0,ut=0=φ(x) \begin{cases} u_t -a^2u_{xx} = 0 \\ u|_{x=0} = 0,\quad u|_{x=l}=0, \\ u|_{t=0} = \varphi(x) \end{cases}

分离变量后:

{X(x)+λX(x)=0T(t)+λa2T(t)=0{X(x)=C1cosλx+C2sinλxT(t)=Dea2λt \begin{aligned} &\begin{cases} X''(x)+\lambda X(x) =& 0 \\ T'(t) + \lambda a^2T(t) =& 0 \end{cases} \\ \Rightarrow& \begin{cases} X(x) = C_1\cos\sqrt{\lambda}x+C_2\sin\sqrt{\lambda}x \\ T(t) = De^{-a^2\lambda t} \end{cases} \end{aligned}

接下来求出 λ\lambda,再由初始条件确定系数 CnC_n 即可。

二维拉普拉斯方程

方程如下:

{uxx+uyy=0,ux=0=0,ux=a=0,uy=0=0,uy=b=φ(x),φ(0)=φ(a)=0 \begin{cases} u_{xx}+u_{yy} = 0, \\ u|_{x=0} = 0, u|_{x=a} =0, \\ u|_{y=0} = 0, u|_{y=b}=\varphi (x),\quad \varphi(0)=\varphi(a)=0 \end{cases}

分离变量后。由 X(0)=X(a)=0X(0)=X(a)=0 可知只有 λ=(nπ/a)2>0\lambda=(n\pi/a)^2>0 的情形满足边界条件,因此

{X(x)+λX(x)=0,Y(y)λY(y)=0{X(x)=C1cosλx+C2sinλxY(y)=D1eλy+D2eλy \begin{aligned} &\begin{cases} X''(x) + \lambda X(x) &= 0, \\ Y''(y) - \lambda Y(y) &= 0 \end{cases} \\ \Rightarrow & \begin{cases} X(x) = C_1\cos\sqrt{\lambda}x+C_2\sin\sqrt{\lambda}x \\ Y(y) = D_1e^{\sqrt{\lambda}y} + D_2e^{-\sqrt{\lambda} y} \end{cases} \end{aligned}

非齐次方程的解法

先找一个 ω(x,t)\omega(x,t) 使其满足非齐次方程,但是不满足初始条件。

达朗贝尔公式

用于无界弦的振动公式

{utta2uxx=f(x,t)ut=0=φ(x),utt=0=ψ(x) \begin{cases} u_{tt} -a^2u_{xx} = f(x,t) \\ u|_{t=0} = \varphi(x), u_t|_{t=0} = \psi(x) \end{cases}

u(x,t)=12[φ(xat)+φ(x+at)]+12axatx+atψ(τ)dτ+12a0txa(tτ)x+a(tτ)f(ξ,τ)dξdτ \begin{aligned} u(x,t) = &\quad\frac{1}{2}\left[\varphi(x-at)+\varphi(x+at)\right] \\ &+ \frac{1}{2a}\int_{x-at}^{x+at}\psi(\tau)d\tau \\ &+ \frac{1}{2a}\int_0^t\int_{x-a(t-\tau)}^{x+a(t-\tau)}f(\xi, \tau)d\xi d\tau \end{aligned}